Najlepszym potwierdzeniem wiedzy pracownika o ugruntowanej pozycji lub tego szukającego pracy są międzynarodowe certyfikaty. Z jednej strony podnoszą one kwalifikacje, z drugiej - konkurencyjność na rynku pracy. Do najbardziej elitarnych międzynarodowych certyfikatów zaliczyć można: CFA, ACCA, CIMA, CIA, PMP, PRM, CAIA. Zakres każdego z nich obejmuje różne obszary finansów, zarządzania, ekonomii, natomiast wszystkie z nich są szeroko rozpoznawalne i cieszą się uznaniem pracodawców na całym świecie.
Chartered Financial Analyst (CFA)
CFA (Chartered Financial Analyst) jest najbardziej cenioną i prestiżową międzynarodową kwalifikacją z dziedziny doradztwa inwestycyjnego. Osoby, które go posiadają, pracują najczęściej w instytucjach i firmach związanych z ryzykiem finansowym: bankach inwestycyjnych, funduszach inwestycyjnych, private equity oraz biurach maklerskich. Organizowany przez CFA Institute egzamin składa się z trzech etapów i obejmuje szeroki zakres tematyczny; oparty jest na dokumencie Body of Knowledge. Jest on przygotowywany przez grupę ekspertów w całego świata oraz regularnie uaktualniany (co 5 lat), aby odzwierciedlać rozwój nauki o finansach.
Zakres tematyczny na pierwszy etap egzaminu CFA koncentruje się na narzędziach i koncepcjach związanych z wyceną inwestycji i zarządzaniem portfelem. Zawiera również przegląd procesu wyceny aktywów i zarządzania portfelem. Od kandydatów oczekuje się wiedzy z zakresu (http://www.cfa.com.pl/www/6,cfa_program.html.http://www.cfa.com.pl/www/6,cfa_program.html):
Drugi etap egzaminu koncentruje się na wycenie aktywów. Od kandydatów wymaga się umiejętności:
Ostatni poziom egzaminu kładzie nacisk na obszar zarządzania portfelem. Kandydaci muszą wykazać się wiedzą praktyczną dotyczącą procesu zarządzania portfelem oraz umiejętnością zastosowania narzędzi i koncepcji, których nauczyli się w dwóch pierwszych etapach egzaminu CFA. Ważnym elementem jest również dogłębne poznanie standardów prezentacji wyników zarządzania aktywami oraz metody pomiaru wyników inwestycyjnych. Wymagana jest również umiejętność zastosowania zasad etycznych w praktycznych sytuacjach.
Egzaminy organizowane są w kilkudziesięciu wybranych centrach egzaminacyjnych na świecie. W ciągu roku można przystąpić tylko do jednego etapu i aby zarejestrować się do kolejnego, trzeba otrzymać wyniki egzaminu, które publikowane są pomiędzy lipcem a sierpniem oraz w styczniu. Testy odbywają się na początku czerwca (między innymi w Warszawie) lub na początku grudnia (tylko pierwszy etap nie jest przeprowadzany w Polsce), a każdy z nich składa się z dwóch trzygodzinnych sesji. Egzaminy na pierwszym i drugim etapie przeprowadzane są w formie testowej, przy czym Poziom I (Level I) obejmuje pytania wielokrotnego wyboru (po 120 pytań w każdej sesji), a Poziom II (Level II) tzw. mini-case’y (po 10 w każdej sesji). Każde pytanie testowe ma cztery możliwe odpowiedzi (nie uwzględnia się punktów ujemnych za złą odpowiedź). Natomiast etap trzeci składa się w połowie z testów i w połowie z pytań opisowych (w formie eseju). Egzamin można zdawać jedynie w języku angielskim. Zgodnie z zaleceniami Instytutu na każdy z trzech etapów trzeba poświęcić co najmniej 250 – 300 godzin nauki. Aby móc przystąpić do egzaminu CFA, należy spełnić kilka warunków:
Tytuł CFA mogą otrzymać osoby, które zaliczyły wszystkie 3 etapy egzaminu, posiadają przynajmniej 4 lata doświadczenia inwestycyjnego i przystąpią jako członek do CFA Institute oraz lokalnego oddziału organizacji. Członkowie zobowiązani są do corocznego opłacania składek oraz dostarczania podpisanego oświadczenia dotyczącego przestrzegania zasad etyki zawodowej zawartych w dokumencie CFA Institute: Code of Ethics and Standards of Professional Conduct. Opłaty za egzamin wahają się w zależności od czasu, jaki pozostał do egzaminu (im bliżej egzaminu, tym opłaty są wyższe). Kandydat musi ponieść jednorazowy koszt przystąpienia do programu (ważny przez 7 lat) wynoszący od 405 do 490 USD. Opłaty wnoszone w pierwszym roku na rzecz CFA Institute, łącznie z opłatą egzaminacyjną, to 1085 do 1470 dolarów, doliczyć do tego należy koszty kursów przygotowawczych. Ogólny koszt może wynieść wtedy około 5 tys. zł za każdy poziom. CFA Institute nie podaje dokładnych progów zaliczających egzaminy, jednak zakłada się, iż jest to poziom ok. 70 procent. Zdawalność poszczególnych etapów wynosi przeważnie 30 – 50 procent. Według osób, które zdały ten egzamin, należy on do jednych z najtrudniejszych.
Association of Chartered Certified Accountants (ACCA)
ACCA jest jednym z najpopularniejszych i najbardziej prestiżowych kwalifikacji zawodowych z zakresu rachunkowości. Aby zdobyć ten certyfikat, należy zdać aż 14 egzaminów, posiadać również co najmniej 3-letnią praktykę zawodową oraz przejść przez tzw. moduł etyczny – Professional Ethics Module. W przypadku doświadczenia zawodowego organizacja ACCA przygotowała specjalną listę wymogów, tzw. Practical Experience Requirement, która składa się z 2 części:
Większość z 14 egzaminów poświęcona jest przede wszystkim rachunkowości zarządczej i finansowej, jednak podczas przygotowań zdobywa się również wiedzę z takich dziedzin jak: podatki, prawo, audyt oraz analiza biznesowa. W przypadku rozpoczęcia szkolenia należy liczyć się z tym, że od jego zakończenia mija średnio od 3 do 5 lat, zanim uzyskamy certyfikat ACCA. Istnieje jednak ograniczenie - od momentu rejestracji do momentu zdania ostatniego z 14 egzaminów nie może minąć więcej niż 10lat. Egzaminy podzielone są na 3 poziomy: Knowledge (F1 – F3), Skills (F4 – F9) i Professional (P1 – P7), a każdy z nich przeprowadzany jest w języku angielskim. Egzaminy z pierwszego poziomu mogą być zaliczane w formie komputerowej lub pisemnej i trwają 2 godziny. Pozostałe mają formę pisemną, oparte są na zadaniach typu case study i trwają 3 godziny (plus 15 minut na zapoznanie się z poleceniami). Pełna lista egzaminów (http://www.karierawfinansach.pl/praca/acca,kategoria-opis/):
Poszczególne pytania nie dotyczą jednego obszaru wiedzy, lecz są połączeniem wielu jej obszarów i sprawdzają kompleksową wiedzę studenta, umiejętność jej stosowania oraz wyciągania na jej podstawie odpowiednich wniosków. Zaliczenie poszczególnych etapów egzaminu warunkuje udzielenie minimum 50% poprawnych odpowiedzi. Egzaminy z poszczególnych przedmiotów programu ACCA odbywają się dwa razy do roku: w czerwcu i grudniu (zazwyczaj jest to pierwsza połowa miesiąca), w specjalnie do tego wyznaczonych ośrodkach egzaminacyjnych na całym świecie. W Polsce organizatorem egzaminów jest British Council, który przeprowadza je obecnie w dwóch miastach w kraju: Krakowie oraz Warszawie. Osoby posiadające dyplom studiów licencjackich, magisterskich lub podyplomowych mogą uzyskać zwolnienie z egzaminów F1 – F4, a posiadacze uprawnień biegłego rewidenta w Polsce – z egzaminów od F1 do F9. Zdawalność egzaminów zależy od poziomu i waha się od 30 do ponad 50 procent. Warunkiem przystąpienia jest dokonanie rejestracji i wysłanie kompletu wymaganych dokumentów do siedziby organizacji w terminie do 31 sierpnia dla egzaminu grudniowego i do 31 grudnia dla egzaminu czerwcowego. Podobnie jak w przypadku innych tego typu egzaminów, opłaty nie należą do najniższych. Koszt rejestracji do programu wynosi 69 GBP, tyle samo - opłata roczna. Wysokość opłat za poszczególne egzaminy zależy od poziomu – dla pierwszego wynosi 55 GBP za egzamin, dla drugiego - 69 GBP, a dla trzeciego - 81 GBP.
Opłaty za egzamin ACCA: http://www.londonsam.pl/kursy/index/kurs/egzaminy_i_oplaty
The Chartered Institute of Management Accountants (CIMA)
CIMA jest jedyną w pełni globalną, profesjonalną kwalifikacją biznesową z zakresu rachunkowości zarządczej. Egzaminy niezbędne do zdobycia tych kwalifikacji organizowane są przez organizację CIMA (The Chartered Institute of Management Accountants) i obejmują materiał z obszaru rachunkowości zarządczej i finansowej, ekonomiki przedsiębiorstw, zarządzania przedsiębiorstwem i jego finansami oraz zarządzania strategicznego, jak również prawa i podatków. W celu uzyskania powyższej kwalifikacji konieczne jest zaliczenie 15 egzaminów, które podzielone są na kilka poziomów. Zdanie wszystkich egzaminów na najniższym poziomie Certificate in Business Accounting (CBA) (można zdawać w formie komputerowej przez cały rok) uprawnia do podejścia do egzaminów na poziomie Operational (zdaje się w dwóch sesjach egzaminacyjnych w maju i w listopadzie). Podobna zasada dotyczy przechodzenia na kolejne poziomy Management i Strategic. Ostatni etap - test T4 (Test od Professional Competence in Management Accounting) posiada formę pisemną i jest zwieńczeniem edukacji kandydata. Pełna lista egzaminów (http://www.karierawfinansach.pl/praca/cima,kategoria-opis):
Do zaliczenia każdego z egzaminów konieczne jest zdobycie przynajmniej 50% punktów. Ze względu na obszerność materiału, zdobycie certyfikatu zajmuje najczęściej kilka lat. Jeśli łączymy pracę zawodową z nauką, zdobycie pełnej kwalifikacji zajmuje zazwyczaj od 2 do 4 lat. Absolwenci studiów ekonomicznych lub finansowych, dzięki wykazie przedmiotów realizowanych w trakcie studiów, mogą uzyskać zwolnienie z pierwszych pięciu egzaminów, zaś absolwenci studiów MBA mogą uzyskać zwolnienie aż z 11 egzaminów.
Do egzaminu przystąpić mogą osoby posiadające wyższe wykształcenie i przynajmniej trzyletnie doświadczenie w pracy związanej z zakresem tematycznym egzaminu. Termin rejestracji dla osób chcących podejść do egzaminu w listopadzie mija 31 lipca, natomiast dla osób zdających w sesji majowej – 31 stycznia. Egzaminy organizowane są w Krakowie i Warszawie. Opłata rejestracyjna wynosi ponad 60 GBP, członkowska opłata roczna ponad 90 GBP, natomiast ceny poszczególnych egzaminów, w zależności od poziomu, wahają się od 45 GBP do ponad 100 GBP.
Certified Internal Auditor (CIA)
CIA to kwalifikacja obejmująca zakres materiału, wiedzy i umiejętności niezbędnych w pracy audytora wewnętrznego. Certyfikat wydawany jest przez Amerykański Instytut Audytorów Wewnętrznych (The Institute of Internal Auditors- IAA). Jest on w szczególności przydatny dla osób planujących karierę w zakresie audytu, pełniących stanowiska kontrolera czy dyrektora finansowego.
Aby zdobyć kwalifikację CIA, należy zdać jedynie 4 egzaminy. Kandydat do kwalifikacji CIA nabywa szczegółową wiedzę z zakresu: aktualnej praktyki audytu wewnętrznego, zarządzania ryzykiem oraz zasad działania kontroli wewnętrznej. CIA jest jedną z niewielu międzynarodowych kwalifikacji, które można zdobyć, zdając egzaminy w języku polskim. Pełna lista egzaminów (http://www.iia.org.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=989%3Acia&catid=101%3Acertyfikacja&Itemid=232):
Komputerowe testy CIA odbywają się przez cały rok i składają się ze 100 pytań. Na ich rozwiązanie kandydat ma 2 godziny i 45 minut.
Wszystkie części można zdawać za jednym podejściem lub oddzielnie, jednak nie później niż 6 miesięcy od daty dokonania rejestracji na konkretny egzamin. W przypadku otrzymania negatywnego wyniku, kandydat musi poczekać 90 dni, aby móc powtórzyć test. Certyfikat CIA może być zdobyty przez osoby, które zaliczyły wszystkie 4 części egzaminu, posiadają ukończone studia wyższe (przynajmniej licencjackie) oraz mają co najmniej dwuletni staż pracy w audycie wewnętrznym lub równoważnym (np. w dziale audytu w firmie konsultingowej). Dodatkowym kryterium jest posiadanie referencji potwierdzających nienaganną postawę zawodową i moralną kandydata.
Project Management Professional (PMP)
Certyfikat PMP wydawany jest przez Project Management Institute (PMI) zrzeszający wykwalifikowanych kierowników projektów. Jest to największa międzynarodowa organizacja uznawana jest za prekursora standardów w dziedzinie zarządzania projektami. Posiadanie certyfikatu PMP jest potwierdzeniem posiadanej wiedzy, kompetencji i umiejętności wykorzystania odpowiednich technik i narzędzi w celu zarządzania projektami różnego rodzaju. Egzamin obejmuje przede wszystkim takie obszary, jak: inicjację, planowanie, wykonywanie, monitoring i kontrola oraz zamykanie projektu. Sprawdza się również odpowiedzialność zawodową kandydata oraz jego wiedzę z zakresu zarządzania i znajomości profesjonalnej terminologii. Warunkiem dopuszczenia do egzaminu jest posiadanie dokumentu potwierdzającego przebycie teoretycznego szkolenia (trwającego 35 godzin) oraz, dla osób z wyższym wykształceniem, udokumentowanego doświadczenia projektowego w wymiarze przynajmniej 36 miesięcy w ciągu ostatnich 6 lat (4500 godzin doświadczenia projektowego). Od osób nieposiadających dyplomu wyższej uczelni wymagane jest posiadanie co najmniej 5-letniego doświadczenia w zarządzaniu projektami na przestrzeni 8 lat (7500 godzin). Egzamin przeprowadzany jest w formie papierowej lub komputerowej i trwa 4 godziny (składa się z 200 pytań testowych jednokrotnego wyboru). 25 pytań jest losowo pomijanych - ocenie podlega jedynie 175. Aby zaliczyć egzamin, trzeba prawidłowo odpowiedzieć na przynajmniej 141 pytań. W Polsce egzamin można zdawać w Warszawie.
Do egzaminu można podchodzić trzy razy. Jeżeli wszystkie próby zakończą się niepowodzeniem, kandydat musi odczekać rok od ostatniej nieudanej próby, aby móc ponownie przystąpić do egzaminu. Otrzymanie certyfikatu PMP jest trudne, gdyż należy go również utrzymać –ważny przez 3 lata i wymaga tzw. recertyfikacji polegającej na zdobyciu w tym okresie przynajmniej 60 punktów PDU (Professional Development Units) w ramach zatwierdzonej przez PMI aktywności. PDU zdobywa się poprzez udział w specjalnych szkoleniach i kursach mających na celu pogłębianie wiedzy i rozwój profesji, a także poprzez działalność w ramach organizacji. Ze względu na wysokie wymagania dotyczące kandydatów i stopień trudności egzaminu PMP, instytut PMI zdecydował się wprowadzić certyfikację CAPM (Certified Associate in Project Management), który jest uproszczoną wersją PMP, skierowaną głównie do początkujących kierowników projektów oraz członków zespołów projektowych.
Professional Risk Manager (PRM)
Certyfikat Professional Risk Manager (PRM) jest sygnowany przez organizację PRMIA (ang. Professional Risk Managers International Association) skupiającą głównie osoby zajmujące bądź interesujące się obszarem zarządzania ryzykiem finansowym. Jest on wyznacznikiem wiedzy merytorycznej i doświadczenia z zakresu zarządzania ryzykiem w branży bankowej, ubezpieczeniowej i przemyśle, jednocześnie jest jednym z najbardziej znanych i cenionych certyfikatów dedykowanych dla menedżerów ryzyka finansowego.
Opłaty za egzamin to kwoty w przedziale od $146,25 (za pojedynczą część egzaminu) do $500 (za całość). Należy pamiętać, że istnieje ścisła polityka PRMIA - egzamin nie może być powtórzony w ciągu 90 dni od wcześniejszego posiedzenia. Złamanie tej polityki w jakikolwiek sposób może spowodować nałożenie kar na kandydata, które mogą obejmować utratę certyfikatów PRMIA, bonów oraz ewentualne wydalenie z PRMIA. Ta zasada dotyczy również miejsc, gdzie egzaminy PRMIA są dostępne w innych językach.
Chartered Alternative Investment Analyst (CAIA)
Program CAIA jest skierowany do specjalistów branży finansowej, chcących potwierdzić swoją wiedzę z zakresu różnych inwestycji w aktywa alternatywne. Zakres kwalifikacji CAIA obejmuje dwa poziomy – Poziom I i II. Egzaminy odbywają się dwa razy w roku – marzec (poziom I: 8.-21.03.2012, poziom II: 1.-14..03.2012) i wrzesień (poziom I: 17-28.09.2012, poziom II: 10-21.09.2012). Tematyka inwestycji ujętych w programie CAIA obejmuje następujące elementy:
Egzamin - Poziom I, składa się z 200 pytań wielokrotnego wyboru, poziom II składa się z 100 pytań wielokrotnego wyboru i trzech zestawów opisowych (esej). Opłaty za egzamin CAIA nie są niskie. Doliczyć do nich należy również dojazd do centrum egzaminacyjnego, którego według oficjalnej strony CAIA (http://caia.org) nie ma w Polsce.
Wszyscy potencjalni członkowie CAIA muszą spełniać następujące kryteria, aby zakwalifikować się do kwalifikacji CAIA:
Posiadanie powyższych certyfikatów jest potwierdzeniem wysokich kwalifikacji w danej dziedzinie oraz może stać się przepustką do kariery - do zdobycia lepszej pracy i osiągania wyższych zarobków. Oprócz certyfikatów językowych, certyfikaty zawodowe to najlepsza inwestycja dla studenta oraz początkującego pracownika, który pragnie realnie wspomóc swoją wspinaczkę po szczeblach kariery.
Autor: Piotr Murjas